Lanasta

BOEKENNIEUWS: Bundel met unieke zeemansverhalen

’BAKBOORD UIT - De Zeeman vertelt wederom…’

Een nieuw boek met zeemansverhalen van Willem H. Moojen, de bekende Beverwijkse maritiem fotograaf en publicist. ’BAKBOORD UIT’ is het derde deel in de trilogie ’De Zeeman Vertelt’, waarin eerder verschenen ’MIDSCHEEPS – de Zeeman vertelt’ (september 2005) en ’RECHT ZO DIE GAAT – de Zeeman vertelt verder’ (november 2008).

Na de successen van de eerder verschenen boeken, stelde Willem Moojen zich opnieuw

tot doel een dertigtal bijzondere verhalen van de zee te verzamelen en tot een boek samen

te voegen. Een missie die met de verschijning van ’Bakboord Uit’ meer dan geslaagd mag worden genoemd! Verhalen, ontstaan aan boord tijdens lange en korte reizen en overgoten met veel, héél veel zeewater, geschreven door een gemêleerd gezelschap van (ex)zeevarenden uit alle rangen van de Nederlandse koopvaardij. Hieronder weer twee plaatsgenoten, Ed Vermeulen en Rob Dijxhoorn.

Willem H. Moojen behoort al jaren tot de vaste kern van medewerkers van het bekende  maritieme maandblad ’De Blauwe Wimpel’, in 1945 opgericht door de beroemde schrijver en journalist Anthony van Kampen. Van de hand van Moojen is inmiddels een omvangrijk nautisch oeuvre verschenen waaronder standaardwerken over de Hollandsche Stoomboot Maatschappij en het gedetailleerde ’Zwervend van kust naar kust’ waarin de Nederlandse kustvaart wordt beschreven vanaf de jaren dertig van de vorige eeuw tot heden. Tevens is hij de man  achter de ’Nederlandse Koopvaardij In Beeld’- reeks. In deze serie mooi verzorgde fotoboeken, waarin ook ruim aandacht wordt besteed aan de Koninklijke Marine en de Visserij, herleeft het maritieme verleden van ons land. Samen met dichter en (oud) zeeman Leo Bersee  is hij verantwoordelijk voor de gedichtenbundel ’Vergezichten-zilte poëzie’. Treffende, dikwijls ontroerende gedichten van de zee, voorzien van prachtige, door Moojen gemaakte, maritieme foto’s.

‘Bakboord Uit - de Zeeman vertelt wederom…’ is het derde boek in een reeks, waarin het zeemansleven op de Nederlandse koopvaardij centraal staat. Samen met ‘Midscheeps’ en ‘Recht zo die gaat’ een unieke trilogie van de zee! Het is opnieuw een prachtig en zeer mooi verzorgd boek geworden, 230 pagina’s, rijk geïllustreerd met honderden nostalgische foto’s. Het fotomateriaal komt uit de privé-collecties van de schrijvers en is nooit eerder gepubliceerd. De schrijvers nemen, in hun verhalen, de lezer mee op hun reizen naar Afrika, Australië, Canada, Noord en Zuid Amerika, het Verre Oosten en dichterbij huis, Europa en beschrijven het varen in de gloriejaren van de Nederlandse koopvaardij. Hierbij opmerkelijke verhalen over ondermeer de ondergang, in 1967, van de stoomturbine ertstanker Jacob Verolme , varen bij Greenpeace, en een reis over de Rio Paraná naar Asunción, Paraguay. De lezer vaart de wereld rond en gaat mee de wal op. Het is nog de tijd van de conventionele vrachtschepen met veel laad-en losgerei en grote bemanningen. Het 499 brutoregisterton’s coastertje dat zijn lading tot ver in het binnenland kon vervoeren was nog een vertrouwd beeld. En ondanks het feit dat containervervoer in opkomst was, was stukgoedlading nog heel normaal. De ligtijden in de havens waren langer dan nu, er was ruim tijd om de wal op te gaan, te passagieren of, zoals u wilt, te stappen. Het waren de momenten waarin de basis werd gelegd voor nieuwe verhalen.

Een tijd die achter ons ligt, maar waaraan velen goede herinneringen bewaren en met weemoed aan terug denken. Kortom…de goede oude tijd! Het boek is een ‘must’ (lees: ideaal cadeau) voor elke oprechte liefhebber van de ’gloriejaren’ van de Nederlandse koopvaardij.

Plaatsgenoten….

In ’Bakboord Uit’ zijn wederom een drietal verhalen opgenomen, geschreven door plaatsgenoten. Twee hiervan zijn geschreven door Ed Vermeulen (1942), in andere tijden stuurman bij Van Nievelt, Goudriaan en Co’s Stoomvaartmaatschappij (Nigoco),  Rotterdam. Vermeulen ging, na het Baarnsch Lyceum, in 1959 naar de Kweekschool voor de Zeevaart in Amsterdam en voer daarna tot 1969 in diverse rangen bij Nigoco. Aansluitend was hij een dertigtal jaren werkzaam bij het in Baarn gevestigde muziekbedrijf Polygram International, nu Universal Music. In ’Bakboord Uit’ beschrijft  hij in het verhaal ’Rochab…Danger and Explosives’ een zes maanden durende wilde vaart reis op het koel- en vriesschip m.s. Rochab in 1968. Het schip, beladen met explosieven en afgekeurde ammunitie vaart langs de West Afrikaanse kust van Casablanca tot Lagos, Nigeria, ten tijde van de burgeroorlog in Biafra. Een reis waarvan Vermeulen zegt: ’Bij elke haven die we aanliepen zag je onze kapitein een jaartje ouder worden’. Tevens in dit verhaal het relaas van een kordate zeemansvrouw op huizenjacht bij een beginnend zelfstandig makelaar in Baarn.

Het verhaal ’Scheepsmemorabilia’ is opgebouwd uit een veertigtal ’short stories’, waarin Vermeulen met humor en gevoel voor detail, mensen, situaties en gebeurtenissen tijdens zijn vele reizen beschrijft. Van Houston, Texas naar Khorramshar, Iran, van Durban, Zuid Afrika naar Santos, Brazilië. Qua Patet Orbis! Overal gebeurde iets dat het leven van alledag kleur gaf en, soms, om actie vroeg. Een tijd waarover Vermeulen zegt “Ieder mens creëert zijn eigen goede oude tijd, dit was de mijne”

Verder een opmerkelijk verhaal van Rob Dijxhoorn (1934), getiteld ’Stuurliedenexamens’, waarin de schrijver zijn visie geeft op de door de examencommissie in Den Haag, gehanteerde normen en waarden in de vijftiger jaren van de vorige eeuw. De tijden zijn inderdaad veranderd! Ook wordt in dit verhaal onthuld waar de uitdrukking ’Kleren maken de man’ haar oorsprong vindt. Rob Dijxhoorn , zoon van een KPM-kapitein,  heeft bij ’de Nederland’ in de jaren 1951 tot 1962 een glanzende  zeevaartcarrière doorlopen. Begonnen op het matrozenopleidingsschip Pollux, studeerde hij voor zijn stuurmansrangen aan de Hogere Zeevaartschool in Amsterdam. Een loopbaan van lichtmatroos tot en met 2^e stuurman, waar hij met plezier en gepaste trots op terug kijkt. Na zijn varende periode was Dijxhoorn verbonden aan het Internaat van de Zeevaartschool Abel Tasman te Delfzijl. Aansluitend behaalde hij de bevoegdheid tot leraar wis- en zeevaartkunde. Als docent aan het Baarnsch Lyceum heeft hij in het vak wiskunde een kleine dertig jaar lesgegeven.

Over de titel ‘Bakboord Uit’ het volgende…Bakboord is van achter naar voren gezien, de linkerzijde van een schip. ’Bakboord Uit gaan’ betekent dus, in landrottentaal, naar links afslaan. Bakboord’s navigatieverlichting is rood. Te onthouden via het ezelsbruggetje G.R.A.S, Groen Rechts Aan Stuurboord. Scheepslogica van de bovenste plank! Maar wel waar!

’BAKBOORD UIT- de Zeeman vertelt wederom’, ISBN  978-90-8616-052-5 is een uitgave van Lanasta, een kleine, in maritieme uitgaven gespecialiseerde uitgeverij, (www.lanasta.com) en is verkrijgbaar bij Boekhandel Den Boer , de mooiste boekhandel van Nederland, in de Laanstraat hoek Spoorstraat, Baarn.